ماده ۵۰۱
اگرطلبکاران ارفاقی بعد ازتوقف تجارتا زمان فسخ یا ابطال چیزی گرفته اند ماخوذی آنها ازوجهی که به ترتیب غرما به آنهامیرسد کسرخواهد شد.
قانون تجارت و قانون تجارت الکترونیکی؛ برای جابهجایی از زیرتبها استفاده کنید.
قانون تجارت ایران، مصوب ۱۳۱۱
اگرطلبکاران ارفاقی بعد ازتوقف تجارتا زمان فسخ یا ابطال چیزی گرفته اند ماخوذی آنها ازوجهی که به ترتیب غرما به آنهامیرسد کسرخواهد شد.
هرگاه تاجری ورشکست وامرش منتهی به قرارداد ارفاقی گردید وثانیا بدون اینکه قرارداد مزبورابطال یا فسخ شود ورشکست شد مقررات دوماده قبل درورشکستگی ثانوی لازم الاجراءاست.
مبحث سومدرتفریغ حساب وختم عمل ورشکستگی
اگرقرارداد ارفاقی منعقد نشد مدیرتصفیه فورا به عملیات تصفیه وتفریغ عمل ورشکستگی شروع خواهد کرد.
درصورتی که اکثریت مذکوردر
ماده ۴۸۰: موافقت نماید محکمه مبلغی را برای اعاشه ورشکسته درحدود مقررات
ماده ۴۴۷: معین خواهد کرد.
اگرشرکت تضامنیمختلط یا نسبت ورشکست شود طلبکارها میتوانند قرارداد ارفاقی را با شرکت یا منحصرا با یک یا چند نفرازشرکاءضامن منعقد نمایند درصورت ثانی دارائی شرکت تابع مقررات این مبحث وبه غرما تقسیم میشود ولی دارائی شخصی شرکائی که با آنها قرارداد ارفاقی منعقد شده است به غرما تقسیم نخواهد شد شریک یا شرکاءضامن که با آنها قرارداد خصوصی منعقد شده نمیتواند تعهد حصه نمایند مگرازاموال شخصی خودشان شریکی که با اوقرارداد مخصوص منعقد شده ازمسئولیت تضامنی مبرا است.
اگرطلبکارها بخواهند تجارت تاجرورشکسته را ادامه دهند میتوانند برای این امروکیل یا عامل مخصوصی انتخاب نموده یا بخود مدیرتصفیه این ماموریت را بدهند.
درضمن تصمیمی که وکالت مذکوردرماده فوق مقررمی دارد باید مدت وحدود وکالت و همچنین میزان وجهی که وکیل میتواند برای مخارج لازمه پیش خود نگاهدارد معین گرددتصمیم مذکوراتخاذ نمیشود مگربا حضورعضوناظروبا اکثریت سه ربع ازطلبکارها عدد اومبلغا خود تاجرورشکسته و همچنین طلبکارهای مخالف(با رعایت ماده)۴۷۳میتوانند نسبت به این تصمیم درمحکمه اعتراض نمایند این اعتراض اجرای تصمیم را به تاخیرنمی اندازد.
اگرازمعاملات وکیل یا عاملی که تجارت ورشکسته را ادامه میدهد تعهداتی حاصل شود که بیش ازحد دارائی تاجرورشکسته است فقط طلبکارهائی که آن اجازه را داده اند شخصا علاوه برحصه که دردارائی مزبوردارند به نسبت طلبشان درحدود اختیاراتی که داده اندمسئول تعهدات مذکوره میباشند.
درصورتی که عمل تاجرورشکسته منجربه تفریغ حساب شود مدیرتصفیه مکلف است تمام اموال منقول و غیرمنقول تاجرورشکسته را به فروش رسانیده مطالبات ودیون وحقوق اورا صلح ومصالحه ووصول وتفریغ کند تمام این مراتب درتحت نظرعضوناظروبا حضورتاجرورشکسته بعمل می آید اگرتاجرورشکسته ازحضوراستنکاف نمود استحضارمدعی العموم کافی است.فروش اموال مطابق نظامنامه وزارت عدلیه بعمل خواهدآمد.
همین که تفریغ عمل تاجربه اتمام رسید عضوناظرطلبکارها وتاجرورشکسته را دعوت می نمایددر این جلسه مدیرتصفیه حساب خود را خواهد داد.
هرگاه اموالی دراجاره تاجرورشکسته باشد مدیرتصفیه درفسخ یا ابقاءاجاره به نحوی که موافق منافع طلبکارها باشد اتخاذ تصمیم می کند اگرتصمیم برفسخ اجاره شده صاحبان اموال مستاجره ازبابت مال الاجاره که تا آن تاریخ مستحق شده اند جزءغرما منظورمی شونداگرتصمیم برابقاءاجاره بوده وتا میناتی هم سابقا بموجب اجاره نامه بموجرداده شده باشد آن تامینات ابقاءخواهد شد والا تامیناتی که پس ازورشکستگی داده میشود باید کافی باشددرصورتی که با تصمیم مدیرتصفیه برفسخ اجاره موجرراضی به فسخ نشود حق مطالبه تامین را نخواهد داشت.
مدیرتصفیه میتواند با اجازه عضوناظراجاره را برای بقیه مدت به دیگری تفویض نماید(مشروط براینکه بموجب قرارداد کتبی طرفین این حق منع نشده باشد)ودرصورت تفویض به غیرباید وثیقه کافی که تامین پرداخت مال الاجاره را بنماید به مالک اموال مستاجرداده وکلیه شرایط ومقررات اجاره نامه را بموقع خود اجرا کند.
فصل هشتمدراقسام مختلفه طلبکارهاوحقوق هریک از آنها
مبحث اولدرطلبکارهائی که رهینه منقول دارند
طلبکارهائی که رهینه دردست دارند فقط درصورت غرما برای یادداشت قید می شوند.
مدیرتصفیه میتواند درهرموقع با اجازه عضوناظرطلب طلبکارها را داده وشیئی مرهون را ازرهن خارج وجزءدارائی تاجرورشکسته منظوردارد.
اگروثیقه فک نشود مدیرتصفیه باید با نظارت مدعی العموم آن را بفروش برساند ومرتهن نیزدر آن موقع باید دعوت شود.اگرقیمت فروش وثیقه پس ازوضع مخارج بیش ازطلب طلبکارها باشد مازاد به مدیرتصفیه تسلیم میشود واگرقیمت فروش کمترشد مرتهن برای بقیه طلب خود درجزءطلبکارهای عادی غرما منظورخواهد شد. ماده -۵۱۷مدیرتصفیه صورت طلبکارهائی را که ادعای وثیقه می نمایند به عضوناظرتقدیم می کندعضومزبوردرصورت لزوم اجازه می دهد طلب آنها ازاولین وجوهی که تهیه میشود پرداخته گردد.درصورتی که نسبت به حق وثیقه طلبکارها اعتراضی داشته باشند به محکمه رجوع میشود.
مبحث دومدرطلبکارهائی که نسبت به اموال غیرمنقول حق تقدم دارند
اگرتقسیم وجوهی که ازفروش اموال غیرمنقول حاصل شده قبل ازتقسیم دارائی منقول یا درهمان حین بعمل آمده باشد طلبکارهائی که نسبت به اموال غیرمنقول حقوقی دارند وحاصل فروش اموال مزبوره کفایت طلب آنها را ننموده است نسبت به بقیه طلب خود جزءغرماءمعمولی منظوروازوجوهی که برای غرماءمزبورمقرراست حصه می برند مشروط براین که طلب آنها بطوری که قبلا مذکورشده است تصدیق شده باشد.
اگرقبل ازتقسیم وجوهی که ازفروش اموال غیرمنقول حاصل شده وجهی ازبابت دارائی منقول تقسیم شود طلبکارهائی که نسبت به اموال غیرمنقول حقوقی دارند وطلب آنها تصدیق واعتراف شده است به میزان کلیه طلب خود جزءسایرغرما وارد وازوجوه حصه می برند ولی عندالاقتضاءمبلغ دریافتی درموقع تقسیم حاصل اموال غیرمنقول ازطلب آنها موضوع میشود.
درمورد طلبکارهائی که نسبت به اموال غیرمنقول حقوقی دارند ولی به واسطه مقدم بودن سایرطلبکارها نمیتوانند درحین تقسیم ۴۱صفحه: قیمت امول غیرمنقول طلب خود را تماما وصول کنند ترتیب ذیل مرعی خواهد بود. اگرطلبکارهای مزبورقبل ازتقسیم حاصل اموال غیرمنقول ازبابت طلب خودوجهی دریافت داشته باشند این مبلغ ازحصه که ازبابت اموال غیرمنقول به آنها تعلق می گیرد موضوع وبه حصه که باید بین طلبکارهای معمولی تقسیم شود اضافه میگردد وبقیه طلبکارهائی که دراموال غیرمنقل ذیحق بوده اند برای بقیه طلب خود به نسبت آن بقیه جزءغرما محسوب شده حصه می برند.
اگربواسطه مقدم بودن طلبکارهای دیگربعضی ازطلبکارهائی که نسبت به اموال غیرمنقول حقوقی دارند وجهی دریافت نکنند طلب آنها جزءغرما محسوب وبدین سمت هرمعامله که ازبابت قرارداد ارفاقی و غیره با غرما میشود با آنها نیزبعمل خواهد آمد.
فصل نهم
درتقسیم بین طلبکارها و فروش اموال منقول
پس ازوضع مخارج اداره امورورشکستگی واعانه که ممکن است به تاجرورشکسته داده شده باشد ووجوهی که باید به صاحبان مطالبات ممتازه تادیه گردد مجموع دارائی منقول بین طلبکارها به نسبت طلب آنها که قبلا تشخیص وتصدیق شده است تقسیم خواهد شد.
مدیرتصفیه برای اجرای مقصود مذکوردر ماده فوق ماهی یک مرتبه صورت حساب عمل ورشکستگی را با تعیین وجوه موجوده به عضوناظرمی دهد.عضومذکوردرصورت لزوم امربه تقسیم وجوه مزبوربین طلبکارها داده مبلغ آن را معین ومواظبت می نماید که به تمام طلبکارها اطلاع داده شود.
درموقع تقسیم وجوه بین طلبکارها حصه طلبکارهای مقیم ممالک خارجه به نسبت طلب آنها که درصورت دارائی وقروض منظورشده است موضوع میگردد.چنانچه مطالبات مزبورصحیحا درصورت دارائی وقروض منظورنشده باشد عضوناظرمیتواند حصه موضوعی را زیاد کند برای مطالباتی که هنوزدرباب آنها تصمیم قطعی اتخاذ نشده است باید مبلغی موضوع گردد.
وجوهی که برای طلبکارهای مقیم خارجه موضوع شده است تا مدتی که قانون برای آنها معین کرده بطورامانت به صندوق عدلیه سپرده خواهد شد.اگرطلبکارهای مذکورمطابق این قانون مطالبات خود را به تصدیق نرسانند مبلغ مزبوربین طلبکارهائی که طلب آنها به تصدیق رسیده تقسیم میگردد وجوهی که برای مطالبات تصدیق نشده موضوع گردیده درصورت عدم تصدیق آن مطالبات بین طلبکارهائی که طلب آنها تصدیق شده تقسیم میشود.
هیچ طلبی را مدیرتصفیه نمی پردازد مگرآنکه مدارک واسناد آن را قبلا ملاحظه کرده باشد مدیرتصفیه مبلغی را که پرداخته درروی سند قید می کند عضوناظردرصورت عدم امکان ابرازسند میتواند اجازه دهد که بموجب صورت مجلسی که طلب در آن تصدیق شده وجهی پرداخته شود درهرحال باید طلبکارها رسید وجه را درذیل صورت تقسیم ذکرکنند.
ممکن است هیئت طلبکارها به استحضارتاجرورشکسته ازمحکمه تحصیل اجازه نمایند که تمام یا قسمتی ازحقوق ومطالبات تاجرورشکسته را که هنوزوصول نشده بطوری که صرفه وصلاح تاجرورشکسته هم منظورشود خودشان قبول ومورد معامله قراردهند در این صورت مدیرتصفیه اقدامات مقتضیه را بعمل خواهد آورد در این خصوص هرطلبکارمیتواند به عضوناظرمراجعه کرده تقاضا نماید که طلبکارهای دیگررا دعوت نماید تا تصمیم خود را اتخاذ بنمایند.
فصل دهمدردعوی استرداد
اگرقبل ازورشکستگی تاجر کسی اوراق تجارتی به اوداده باشد که وجه آن را وصول وبه حساب صاحب سند نگاهداردویا به مصرف معینی برساند ووجه اوراق مزبوروصول یا تادیه نگشته واسناد عینا درحین ورشکستگی درنزد تاجرورشکسته موجود باشد صاحبان آن میتوانند عین اسناد را استرداد کنند.
مال التجاره هائی که درنزد تاجرورشکسته امانت بوده یا به مشارالیه داده شده است که به حساب صاحب مال التجاره بفروش برساند مادام که عین آنها کلا یا جزعا نزد تاجرورشکسته موجود یا نزد شخص دیگری ازطرف تاجرمزبورامانت یا برای فروش گذارده شده وموجود باشد قابل استرداد است.
مال التجاره هائی که تاجرورشکسته به حساب دیگری خریداری کرده وعین آن موجود است اگرقیمت آن پرداخته نشده باشد ازطرف فروشنده والا ازطرف کسی که به حساب اوآن مال خریداری شده قابل استرداد است.
هرگاه تمام یا قسمتی ازمال التجاره که برای فروش به تاجرورشکسته داده شده بود معامله شده وبه هیچ نحوی بین خریداروتاجرورشکسته احتساب نشد باشد ازطرف صاحب مال قابل استرداد است اعم از اینکه نزد تاجرورشکسته یا خریدارباشد وبطورکلی عین هرمال متعلق به دیگری که درنزد تاجرورشکسته موجود باشد قابل استرداد است.
اگرمال التجاره که برای تاجرورشکسته حمل شده قبل ازوصول ازروی صورت حساب یا بارنامه که دارای امضاءارسال کننده است به فروش رسیده و فروش صوری نباشد دعوی استرداد پذیرفته نمیشود والا موافق
ماده ۵۲۹: قابل استرداد است واسترداد کننده باید وجوهی را که بطورعلی الحساب گرفته یا مساعد تا ازبابت کرایه حمل وحق کمیسیون و بیمه و غیره تادیه شده یا از این بابت ها باید تادیه بشود به طلبکارها بپردازند.
هرگاه کسی مال التجاره به تاجرورشکسته فروخته ولیکن هنوزآن جنس نه بخود تاجرورشکسته تسلیم شده ونه به کسی دیگرکه به حساب اوبیاورد آن کس میتواند به اندازه که وجه آن را نگرفته ازتسلیم مال التجاره امتناع کند.
درمورد دو ماده قبل مدیرتصفیه میتواند با اجازه عضوناظرتسلیم مال التجاره را تقاضا نماید ولی باید قیمتی را که بین فروشنده وتاجرورشکسته مقررشده است بپردازد.
مدیرتصفیه میتواند با تصویب عضوناظرتقاضای استرداد را قبول نماید ودرصورت اختلاف محکمه پس ازاستماع عقیده ناظرحکم مقتضی را میدهد.
فصل یازدهمدرطرق شکایت ازاحکام صادره راجع به ورشکستگی
حکم اعلان ورشکستگی و همچنین حکمی که بموجب آن تاریخ توقف تاجردرزمانی قبل ازاعلان ورشکستگی تشخیص شود قابل اعتراض است.
اعتراض باید ازطرف تاجرورشکسته درظرف ده روزوازطرف اشخاص ذینفع که درایران مقیمند درظرف یکماه وازطرف آنهائی که درخارجه اقامت دارند درظرف دوماه بعمل آید ابتدای مدتهای مزبورازتاریخی است که احکام مذکوره اعلان میشود.
پس ازانقضاءمهلتی که برای تشخیص وتصدیق مطالبات طلبکارها راجع به تعیین تاریخ توقف به غیرآن تاریخی که بموجب حکم ورشکستگی یا حکم دیگری که در این باب صادرشده قبول نخواهد شدهمین که مهلت های مزبورمنقضی شد تاریخ توقف نسبت به طلبکارها قطعی و غیرقابل تغییرخواهد بود.
مهلت استیناف ازحکم ورشکستگی ده روزازتاریخ ابلاغ است به این مدت برای کسانی که محل اقامت آنها ازمقرمحکمه بیش ازشش فرسخ فاصله دارد ازقرارهرشش فرسخ یک روزاضافه میشود.
قرارهائی ذیل قابل اعتراض واستیناف تمیزنیست. ۱ قرارهای راجعه به تعیین یا تغییرعضوناظریا مدیرتصفیه. ۲ قرارهای راجعه به تقاضای اعانه به جهت تاجرورشکسته یاخانواده او. ۳ قرارهای فروض اسباب یا مال التجاره که متعلق به ورشکسته است. ۴ قرارهائی که قرارداد ارفاقی را موقتا موقوف یا قبول موقتی مطالبات متنازع فیه را مقررمی دارد. ۵ قرارهای صادره درخصوص شکایت ازاوامری که عضوناظردرحدود صلاحیت خود صادرکرده است.
باب دوازدهمدرورشکستگی به تقصیروورشکستگی به تقلب
فصل اولدرورشکستگی به تقصیر
تاجردرموارد ذیل ورشکسته به تقصیراعلان میشود. ۱ درصورتی که محقق شود مخارج شخصی یا مخارج خانه مشارالیه درایام عادی بالنسبه به عایدی اوفوق العاده بوده است. ۲ درصورتی که محقق شود که تاجرنسبت به سرمایه خود مبالغ عمده صرف معاملاتی کرده که درعرف تجارت موهوم یا نفع آن منوط به اتفاق محض است.
۳ اگربه قصد تاخیرانداختن ورشکستگی خود خریدی بالاتریا فروشی نازلترازمظنه روزکرده باشد یا اگربه همان قصد وسائلی که دورازصرفه است بکاربرده تا تحصیل وجهی نماید اعم از اینکه از راه استقراض یا صدوربرات یا بطریق دیگرباشد. ۴ اگریکی ازطلبکارها را پس ازتاریخ توقف برسایرین ترجیح داده وطلب اورا پرداخته باشد.
درموارد ذیل هرتاجرورشکسته ممکن است ورشکسته به تقصیراعلان شود- ۱ اگربه حساب دیگری وبدون آنکه درمقابل عوضی دریافت نماید تعهداتی کرده باشد که نظربه وضعیت مالی اودرحین انجام آنها آن تعهدات فوق العاده باشد. ۲ اگرعملیات تجارتی اومتوقف شده ومطابق