قانون تجارت و تجارت الکترونیکی

هرعبارتی که محال علیه دربرات نوشته امضاءیامهرکند قبولی محسوب است مگر اینکه صریحاعبارت مشعربرعدم قبول باشد. اگرعبارت فقط مشعربرعدم قبول یک جزءازبرات باشدبقیه وجه برات قبول شده محسوب است.درصورتی که محال علیه بدون تحریرهیچ عبارتی برات را امضاءیا مهرنماید برات قبول شده محسوب می‌شود.

ماده ۲۳۰: قبول کننده برات ملزم است وجه آن را سروعده تادیه نماید.

ماده ۲۳۱: قبول کننده حق نکول ندارد.

ماده ۲۳۲: ممکن است قبولی منحصربه یک قسمت ازوجه برات باشد در اینصورت دارنده برات باید برای بقیه اعتراض نماید.

ماده ۲۳۳: اگرقبولی مشروط به شرط نوشته شد برات نکول شده محسوب می‌شود ولی معهذا قبول کننده به شرط درحدود شرطی که نوشته مسئول پرداخت وجه برات است.

ماده ۲۳۴: درقبولی براتی که وجه آن درخارج ازمحل اقامت قبول کننده باید تادیه شود تصریح به مکان تادیه ضروری است.

ماده ۲۳۵: برات باید به محض ارائه یا منتهی درظرف ۴۲ساعت ازتاریخ ارائه قبول یا نکول شود.

ماده ۲۳۶: نکول برات باید بموجب تصدیق نامه که رسما تنظیم می‌شود محقق گردد تصدیق نامه مزبورموسوم است به اعتراض(پروتست)نکول.

ماده ۲۳۷: پس ازاعتراض نکول ظهرنویسها وبرات دهنده به تقاضای دارنده برات باید ضامنی برای تادیه وجه آن درسروعده بدهند یا وجه برات را به انضمام مخارج اعتراض نامه ومخارج برات رجوعی(اگرباشد)فورا تادیه نمایند.

اگربرعلیه کسی که براتی را قبول کرده ولی وجه آن را نپرداخته اعتراض عدم تادیه شود دارنده براتی نیزکه همان شخص قبول کرده ولی هنوزموعد پرداخت آن نرسیده است می‌تواند ازقبول کننده تقاضا نماید که برای پرداخت وجه آن ضامن دهد یا پرداخت آن رابه نحودیگری تضمین کند.

مبحث سوم درقبولی شخص ثالث

ماده ۲۳۹: هرگاه براتی نکول شد واعتراض بعمل آمد شخص ثالثی می‌تواند آنرا بنام برات دهنده یا یکی ازظهرنویس ها قبول کند قبولی شخص ثالث باید دراعتراض نامه قید شده وبه امضاءاوبرسد.

ماده ۲۴۰: بعد ازقبولی شخص ثالث نیزتا برات تادیه نشده کلیه حقوقی که برای دارنده برات ازنکول آن درمقابل برات دهنده وظهرنویسها حاصل می‌شود محفوظ خواهد بود.

مبحث چهارم دروعده برات

ماده ۲۴۱: برات ممکن است به رویت باشد یا به وعده یک یا چند روزیا یک یا چند ماه ازرویت برات‌یا به وعده یک یا چند روزیا یک یا چند ماه ازتاریخ برات ممکن است پرداخت به روزمعینی موکول شده باشد.

ماده ۲۴۲: هرگاه برات بی وعده قبول شد باید فورا پرداخته شود.

ماده ۲۴۳: موعد پرداخت براتی که یک یا چند روزیا یک یا چند ماه ازرویت وعده دارد به وسیله تاریخ قبولی یا تاریخ اعتراض نامه نکول معین می‌شود.

ماده ۲۴۴: اگرموعد پرداخت برات با تعطیل رسمی تصادف کرد باید روزبعد ازتعطیل تادیه شود. تبصره همین قاعده درمورد سایراوراق تجارتی نیزرعایت خواهد شد.

مبحث پنجم ظهرنویسی

ماده ۲۴۵: انتقال برات به وسیله ظهرنویسی بعمل می آید.

ماده ۲۴۶: ظهرنویسی باید به امضاءظهرنویس برسد ممکن است درظهرنویسی تاریخ واسم کسی که برات به اوانتقال داده می‌شود قید گردد.

ظهرنویسی حاکی ازانتقال برات است مگر اینکه ظهرنویس وکالت دروصول را قید نموده باشد که در این صورت انتقال برات واقع نشده ولی دارنده برات حق وصول ولدی الاقتضاءحق اعتراض واقامه دعوی برای وصول خواهد داشت جزدرمواردی که خلاف این دربرات تصریح شده باشد.

ماده ۲۴۸: هرگاه ظهرنویس درظهرنویسی تاریخ مقدمی قید کند مزورشناخته می‌شود.

برات دهنده کسی که برات را قبول کرده وظهرنویسها درمقابل دارنده برات مسئولیت تضامنی دارند. دارنده برات درصورت عدم تادیه واعتراض می‌تواند به هرکدام از آنها که بخواهد منفرد ایا به چند نفریا به تمام آنها مجتمعا رجوع نماید. همین حق را هریک ازظهرنویسها نسبت به برات دهنده وظهرنویسهای ما قبل خود دارد. اقامه دعوی برعلیه یک یا چند نفرازمسئولین موجب اسقاط حق رجوع به سایرمسئولین برات نیستاقامه کننده دعوی ملزم نیست ترتیب ظهرنویسی را ازحیث تاریخ رعایت کند ضامنی که ضمانت برات دهنده یا محال علیه یا ظهرنویسی را کرده فقط با کسی مسئولیت تضامنی دارد که ازاوضمانت نموده است.

ماده ۲۵۰: هریک ازمسئولین تادیه برات می‌تواند پرداخت را به تسلیم برات واعتراضنامه وصورت حساب متفرعات ومخارج قانونی که باید بپردازد موکول کند.

هرگاه چند نفرازمسئولین برات ورشکست شوند دارنده برات می‌تواند درهریک ازغرما یا درتمام غرما برای وصول تمام طلب خود(وجه برات ومتفرعات ومخارج قانونی)داخل شود تا اینکه طلب خود را کاملا وصول نماید مدیرتصفیه هیچیک ازورشکستگان نمی‌تواند برای وجهی که به صاحب چنین طلب پرداخته می‌شود به مدیرتصفیه ورشکسته دیگررجوع نماید مگردرصورتی که مجموع وجوهی که ازدارائی تمام ورشکستگان به صاحب طلب تخصیص می یابد بیش ازمیزان طلب اوباشد در این صورت مازاد باید به ترتیب تاریخ تعهد تا میزان وجهی که هرکدام پرداخته اند جزءدارائی ورشکستگان محسوب گردد که به سایرورشکسته ها حق رجوع دارند.

تبصره مفاد این ماده درمورد ورشکستگی هرچند نفری نیزکه برای پرداخت یک دین مسئولیت تضامنی داشته باشند مرعی خواهد بود.

مبحث هفتم درپرداخت

ماده ۲۵۲: پرداخت برات بانوع پولی که در آن معین شده بعمل می آید.

اگردارنده برات به برات دهنده یا کسی که برات به اومنتقل کرده است پولی غیراز آن نوع که دربرات تعیین شده است بدهد وآن برات درنتیجه نکول یا امتناع ازقبول ویا عدم تادیه اعتراض شود دارنده برات می‌تواند ازدهنده برات یا انتقال دهنده نوع پولی را که داده یا نوع پولی که دربرات معین شده مطالبه کند ولی ازسایرمسئولین وجه برات جزنوع پولی که دربرات معین شده قابل مطالبه نیست.

ماده ۲۵۴: برات به وعده باید روزآخروعده پرداخته شود.

ماده ۲۵۵: روزرویت دربرواتی که به وعده ازرویت است وروزصدوربرات دربرواتی که به وعده ازتاریخ صدوراست حساب نخواهد شد.

ماده ۲۵۶: شخصی که وجه برات را قبل ازموعد تادیه نموده درمقابل اشخاصی که نسبت به وجه برات حقی دارنده مسئول است.

ماده ۲۵۷: اگردارنده برات به کسی که قبول نوشته مهلتی برای پرداخت بدهد به ظهرنویس های ما قبل خود وبرات دهنده که به مهلت مزبوررضایت نداده اند حق رجوع نخواهد داشت.

ماده ۲۵۸: شخصی که درسروعده وجه برات را می پردازد بری الذمه محسوب می‌شود مگرآنکه وجه برات قانونا درنزد اوتوقیف شده باشد.

ماده ۲۵۹: پرداخت وجه برات ممکن است به موجب نسخه ثانی یا ثالث یا رابع الخبه عمل آید درصورتی که درروی آن نسخه قید شده باشد که پس ازپرداخت وجه بموجب این نسخه نسخ دیگرازاعتبارساقط است.

ماده ۲۶۰: شخصی که وجه برات را برحسب نسخه بپردازد که درروی آن قبولی نوشته نشده درمقابل شخصی که نسخه قبولی شده را دارد مسئول پرداخت وجه آن است.

ماده ۲۶۱: درصورت گم شدن براتی که هنوزقبول نشده است صاحب آن می‌تواند وصول وجه آن را برحسب نسخه ثانی یا ثالث یا رابع الخ تقاضا کند.

ماده ۲۶۲: اگرنسخه مفقود نسخه باشد که قبولی درروی آن نوشته شده تقاضای پرداخت ازروی نسخه های دیگرفقط بموجب امرمحکمه پس ازدادن ضامن بعمل می آید.

اگرشخصی که برات را گم کرده اعم از این که قبولی نوشته شده یا نشده باشدمی‌تواند نسخه ثانی یا ثالث یا رابع الخ را تحصیل نماید پس ازاثبات اینکه برات متعلق به اواست می‌تواند با دادن ضامن تادیه وجه آن را بموجب امرمحکمه مطالبه کند.

ماده ۲۶۴: اگربا وجود تقاضائی که درمورد مواد ۲۶۱و۲۶۲و ۳۶۲بعمل آمده است ازتادیه وجه برات امتناع شود صاحب برات مفقود می‌تواند تمام حقوق خود را به موجب اعتراضنامه محفوظ بدارد.

ماده ۲۶۵: اعتراضنامه مذکوردر ماده فوق باید درظرف بیست وچهارساعت ازتاریخ وعده برات تنظیم شده ودرمواعد وترتیبی که در این قانون برای ابلاغ اعتراضنامه معین شده است به برات دهنده وظهرنویسها ابلاغ گردد

صاحب برات مفقود برای تحصیل نسخه ثانی باید به ظهرنویسی که بلافاصله قبل ازاوبوده است رجوع نماید. ظهرنویس مزبورملزم است به صاحب برات اختیارمراجعه به ظهرنویس ما قبل خود داده وراهنمائی کند و همچنین هرظهرنویسی باید اختیاروجوه به ظهرنویس ما قبل خود بدهد تا به برات دهنده برسدمخارج این اقدامات برعهده برات مفقود خواهد بود. ظهرنویس درصورت امتناع ازدادن اختیارمسئول تادیه وجه برات وخساراتی است که برصاحب برات مفقود وارد شده است.

ماده ۲۶۷: درصورتی که ضامن برات مفقود(رجوع به مواد ۲۶۲و)۳۶۲مدتی برای ضمانت خودمعین نکرده باشدمدت ضمان سه سال است وهرگاه درظرف این سه سال رسما مطالبه یا اقامه دعوی نشده باشد دیگراز این حیث دعوی برعلیه اودرمحکمه مسموع نخواهد بود.

ماده ۲۶۸: اگرمبلغی ازوجه برات پرداخته شود به همان اندازه برات دهنده وظهرنویسها بری می شوند ودارنده برات فقط نسبت به بقیه می‌تواند اعتراض کند.

ماده ۲۶۹: محاکم نمی‌تواند بدون رضایت صاحب برات برای تادیه وجه برات مهلتی بدهند.

مبحث هشتم تادیه وجه برات به واسطه شخص ثالث

ماده ۲۷۰: هرشخص ثالثی می‌تواند ازطرف برات دهنده یا یکی ازظهرنویسها وجه برات اعتراض شده را کارسازی نماید دخالت شخص ثالث وپرداخت وجه باید دراعتراضنامه یا درذیل آن قید شود.

ماده ۲۷۱: شخص ثالثی که وجه برات را پرداخته دارای تمام حقوق وظایف دارنده برات است.

ماده ۲۷۲: اگروجه برات را شخص ثالث ازطرف برات دهند پرداخت تمام ظهرنویسها بری الذمه می شوندواگرپرداخت وجه ازطرف یکی ازظهرنویسها بعمل آید ظهرنویسهای بعد ازاوبری الذمه اند.

اگردوشخص متفقا هریک ازجانب یکی ازمسئولین برات برای پرداخت وجه حاضرشوند پیشنهاد آن کسی پذیرفته است که تادیه وجه ازطرف اوعده زیادتری ازمسئولین رابری الذمه می کند اگرخود محال علیه پس ازاعتراض برای تادیه وجه حاضرشود برهرشخص ثالثی ترجیح دارد.

مبحث نهم حقوق ووظایف دارنده برات

ماده ۲۷۴: نسبت به برواتی که وجه آن باید درایران به رویت یا به وعده ازرویت تادیه شود اعم از اینکه برات درایران صادرشده باشد یا درخارجه دارنده برات مکلف است پرداخت یا قبولی آن را درظرف یکسال ازتاریخ برات مطالبه نماید والاحق رجوع به ظهرنویسها و همچنین به برات دهنده که وجه برات را به محال علیه رسانیده است نخواهد داشت.

اگردربرات اعم از اینکه درایران صادرشده باشد یا درخارجه برای تقاضای قبولی مدت بیشتری یا کمتری مقررشده باشد حق دارنده برات باید درهمان مدت قبولی برات را تقاضا نماید والا حق رجوع به ظهرنویسها وبرات دهنده که وجه برات را به محال علیه رسانیده است نخواهد داشت.

ماده ۲۷۶: اگرظهرنویسی برای تقاضای قبولی مدتی معین کرده باشد دارنده برات باید درمدت مزبورتقاضای قبولی نماید والا درمقابل آن ظهرنویس نمی‌تواند ازمقررات مربوطه به بروات استفاده کند.

هرگاه دارنده برات به رویت یا به وعده که دریکی ازشهرهای ایران صادروباید درممالک خارجه تادیه شود درمواعدمقرردرمواد فوق.قبولی نوشتن یا پرداخت وجه را مطالبه نکرده باشد مطابق مقررات همان مواد حق اوساقط خواهد شد. ماده -۲۸۷مقررات فوق مانع نخواهد بود که بین دارنده برات وبرات دهنده وظهرنویسها قرارداد دیگری مقررگردد.

ماده ۲۷۹: دارنده برات باید روزوعده وجه برات را مطالبه کند.

ماده ۲۸۰: امتناع ازتادیه وجه برات باید درظرف ده روزازتاریخ وعده به وسیله نوشته ای که اعتراض عدم تادیه نامیده می‌شود معلوم گردد.

ماده ۲۸۱: اگرروزدهم تعطیل باشد اعتراض روزبعد آن بعمل خواهد آمد.

ماده ۲۸۲: نه فوت محال علیه ونه ورشکستگی اونه اعتراض نکولی دارنده برات را ازاعتراض عدم تادیه مستغنی نخواند کرد.

ماده ۲۸۳: درصورتی که قبول کننده برات قبل ازوعده ورشکست شود حق اعتراض برای دارنده برات باقی است.

ماده ۲۸۴: دارنده براتی که به علت عدم تادیه اعتراض شده است باید درظرف ده روزازتاریخ اعتراض عدم تادیه را به وسیله اظهارنامه رسمی یا مراسله سفارشی دوقبضه به کسی که برات را به اوواگذارنموده اطلاع دهد.

ماده ۲۸۵: هریک ازظهرنویسها نیزباید درظرف ده روزازتاریخ دریافت اطلاع نامه فوق آن را به همان وسیله به ظهرنویس سابق خود اطلاع دهد.

ماده ۲۸۶: اگردارنده براتی که بایستی درایران تادیه شود وبعلت عدم پرداخت اعتراض شده بخواهد ازحقی که

ماده ۲۴۹: برای اومقررداشته استفاده کند باید درظرف یکسال ازتاریخ اعتراض اقامه دعوی نماید(.اصلاحی .)۲۶/۱۰/۵۸ تبصره هرگاه محل اقامت مدعی علیه خارج ازمحلی باشد که وجه برات باید در آنجا پرداخته شود برای هرشش فرسخ یک روزاضافه خواهد شد.

ماده ۲۸۷: درمورد برواتی که باید درخارجه تادیه شود اقامه دعوی برعلیه برات دهنده ویا ظهرنویسهای مقیم ایران درظرف دوسال ازتاریخ اعتراض باید بعمل آید(.)۶۲/۱۰/۸۵ ماده -۲۸۸هریک ازظهرنویسها بخواهد ازحقی که در

ماده ۲۴۹: به اوداده شده استفاده نماید باید مواعدی که به موجب مواد ۲۸۶و ۲۸۷مقرراست اقامه دعوی کندونسبت به اوموعد ازفردای ابلاغ احضاریه محکمه محسوب است واگروجه برات را بدون اینکه برعلیه اواقامه دعوی شده باشد تادیه نماید ازفردای روزتادیه محسوب خواهد شد.

ماده ۲۸۹: پس ازانقضاءمواعد مقرره درمواد فوق دعوی دارنده برات برظهرنویسها و همچنین دعوی هریک ازظهرنویسها برید سابق خود درمحکمه پذیرفته نخواهد شد.

پس ازانقضاءمواعد فوق دعوی دارنده وظهرنویسهای برات برعلیه برات دهنده نیزپذیرفته نمی‌شود مشروط براینکه برات دهنده ثابت نماید درسروعده وجه برات را به محال علیه رسانیده ودر اینصورت دارنده برات فقط حق مراجعه به محال علیه خواهد داشت.

اگرپس ازانقضای موعدی که برای اعتراض وابلاغ اعتراض نامه یا برای اقامه دعوی مقرراست برات دهنده یا هریک ازظهرنویسها به طریق محاسبه یا عنوان دیگروجهی را که برای تادیه برات به محال علیه رسانیده بود مسترد دارد دارنده برات برخلاف مقررات دو ماده قبل حق خواهد داشت که برعلیه دریافت کننده وجه اقامه دعوی نماید.

ماده ۲۹۲: پس ازاقامه دعوی محکمه مکلف است به مجرد تقاضای دارنده براتی که به علت عدم تادیه اعتراض شده است معادل وجه برات ازاموال مدعی علیه به عنوان تامین توقیف نماید.

اعتراض درموارد ذیل بعمل می آید: ۱ درمورد نکول. ۲ درمورد امتناع ازقبول یا نکول. ۳ درمورد عدم تادیه. اعتراض نامه باید دریک نسخه تنظیم وبموجب امرمحکمه بدایت به توسط ماموراجراءبه محل اقامت اشخاص ذیل ابلاغ شود: ۱ محال علیه. ۲ اشخاصی که دربرات برای تادیه وجد عندالاقتضاءمعین شده اند. ۳ شخص ثالثی که برات را قبول کرده است.

اگردرمحلی که اعتراض بعمل می آید محکمه بدایت نباشد وظایف اوبا رعایت ترتیب بعهده امین صلح یا رئیس ثبت اسناد یا حاکم محل خواهد بود.

اعتراضنامه باید مراتب ذیل را دارا باشد: ۱ سواد کامل برات با کلیه محتویات آن اعم ازقبولی وظهرنویسی و غیره. ۲ امربه تادیه وجه برات. ماموراجراءباید حضوریا غیاب شخصی که باید وجه برات را بدهد وعلل امتناع ازتادیه یا ازقبول و همچنین علل عدم امکان امضاءیا امتناع ازامضاءرا درذیل اعتراضنامه قید وامضاءکند.

ماده ۲۹۵: هیچ نوشته ای نمی‌تواند ازطرف دارنده برات جای گیراعتراضنامه شود مگردرمواد مندرجه درمواد ۲۶۱ ۲۶۲ ۳۶۲راجع به مفقود شدن برات.

ماده ۲۹۶: ماموراجراءباید سواد صحیح اعتراضنامه را به محل اقامت اشخاص مذکوردر

ماده ۲۹۳: بدهد.

دفترمحکمه یا دفترمقاماتی که وظیفه محکمه را انجام می دهند باید مفاد اعتراضنامه را روزبه روزبه ترتیب تاریخ ونمره دردفترمخصوصی که صفحات آن به توسط رئیس محکمه یا قائم مقام اونمره وامضاءشده است ثبت نمایند درصورتی که محل اقامت برات دهنده یا ظهرنویس اولی درروی برات قید شده باشد دفترمحکمه باید آنها را توسط کاغذ سفارشی ازعلل امتناع ازتادیه مستحضرسازد.

مبحث یازدهم برات رجوعی

ماده ۲۹۸: برات رجوعی براتی است که دارنده برات اصلی پس ازاعتراض برای دریافت وجه آن ومخارج صدوراعتراضنامه وتفاوت نرخ بعهده برات دهنده یا یکی ازظهرنویسها صادرمی کند.

اگربرات رجوعی بعهده برات دهنده اصلی صادرشود تفاوت بین نرخ مکان تادیه برات اصلی ونرخ مکان صدورآن بعهده اوخواهد بود واگربرات رجوعی به عهده یکی ازظهرنویسها صادرشود مشارالیه باید ازعهده تفاوت نرخ مکانی که برات اصلی را در آن جا معامله یا تسلیم کرده است ونرخ مکانی که برات رجوعی در آنجا صادرشده است برآید. ماده -۳۰۰به برات رجوعی باید صورت حسابی(حساب بازگشت)ضمیمه شوددرصورتحساب مزبورمراتب ذیل قید می‌گردد- ۱ اسم شخصی که برات رجوعی بعهده اوصادرشده است. ۲ مبلغ اصلی برات اعتراض شده. ۳ مخارج اعتراضنامه وسایرمخارج معموله از قبیل حق العمل صراف ودلال ووجه تمبرومخارج پست و غیره. ۴ مبلغ تفاوت نرخهای مذکوردر ماده )(۲۹۹

ماده ۳۰۱: صورت حساب مذکوردر ماده قبل باید توسط دونفرتجارتصدیق شود بعلاوه لازم است برات اعتراض شده وسواد مصدقی ازاعتراض نامه به صورت حساب مزبورضمیمه گردد.

ماده ۳۰۲: هرگاه برات رجوعی بعهده یکی ازظهرنویسها صادرشود علاوه برمراتب مذکوردرمواد ۳۰۰و ۳۱۰باید تصدیق نامه که تفاوت بین نرخ مکان تادیه برات اصلی ومکان صدورآن را معین نماید ضمیمه شود.

ماده ۳۰۳: نسبت به یک برات صورتحساب بازگشت متعدد نمی‌توان ترتیب داد واگربرات رجوعی بعهده یکی ازظهرنویسها صادرشده باشد حساب بازگشت متوالیابه توسط ظهرنویسها پرداخته می‌شود تا به برات دهنده اولی برسد. تحمیلات براتهای رجوعی را نمی‌توان تماما بریکنفروارد ساخت هریک ازظهرنویسها وبرات دهنده اولی فقط عهده داریک خرج است.

ماده ۳۰۴: خسارت تاخیرتادیه مبلغ اصلی برات که بواسطه عدم تادیه اعتراض شده است ازروزاعتراض وخسارت تاخیرتادیه مخارج اعتراض ومخارج برات رجوعی فقط ازروزاقمه دعوی محسوب می‌شود.

درمورد برواتی که درخارج ایران صادرشده شرایط اساسی برات تابع قوانین مملکت صدوراست. هر قسمت ازسایرتعهدات براتی(تعهدات ناشی ازظهرنویسی ضمانت قبولی و غیره)نیزکه درخارجه بوجود آمده تابع قوانین مملکتی است که تعهد در آن جا وجود پیدا کرده است معذالک اگرشرایط اساسی برات مطابق قانون ایران موجود ویا تعهدات براتی موافق قانون ایران صحیح باشد کسانی که درایران تعهداتی کرده اند حق استنادبه این ندارند که شرایط اساسی برات یا تعهدات براتی مقدم برتعهد آنها مطابق با قوانین خارجی نیست.

ماده ۳۰۶: اعتراض وبطورکلی هراقدامی که برای حفط حقوق ناشیه ازبرات واستفاده از آن درخارجه باید بعمل آید تابع قوانین مملکتی خواهد بود که آن اقدام باید در آنجا بشود.

فصل دوم درفته طلب

ماده ۳۰۷: فته طلب سندی است که بموجب آن امضاءکننده تعهد می کند مبلغی درموعد معین یا عندالمطالبه دروجه حامل یا شخص معین ویا به حواله کرد آن شخص کارسازی نماید.

ماده ۳۰۸: فته طلب علاوه برامضاءیا مهرباید دارای تاریخ ومتضمن مراتب ذیل باشد- ۱ مبلغی که باید تادیه شود با تمام حروف. ۲ گیرنده وجه. ۳ تاریخ پرداخت.

ماده ۳۰۹: تمام مقررات راجع به بروات تجارتی(از

مبحث چهارم الی آخر

فصل اول این باب)درمورد فته طلب نیزلازم الرعایه است.

فصل سوم چک

ماده ۳۱۰: چک نوشته ای است که بموجب آن صادرکننده وجوهی را که درنزد محال علیه دارد کلا یا بعضا مسترد یا به دیگری واگذارمی نماید.

ماده ۳۱۱: درچک باید محل وتاریخ صدورقید شده وبه امضای صادرکننده برسدپرداخت وجه نبایدوعده داشته باشد.

ماده ۳۱۲: چک ممکن است دروجه حامل یا شخص معین یا به حواله کرد باشد ممکن است به صرف امضاءدرظهربه دیگری منتقل شود.

ماده ۳۱۳: وجه چک باید به محض ارائه کارسازی شود.

ماده ۳۱۴: صدورچک ولواینکه ازمحلی به محل دیگرباشد ذاتا عمل تجارتی محسوب نیست لیکن مقررات این قانون ازضمانت صادرکننده وظهرنویسها واعتراض واقامه دعوی وضمان ومفقود شدن راجع به بروات شامل چک نیزخواهد بود.

اگرچک درهمان مکانی که صادرشده است باید تادیه گردد دارنده چک باید درظرف پانزده روزازتاریخ صدوروجه آن را مطالبه کندواگرازیکنقطه به نقطه دیگرایران صادرشده باشد باید درظرف چهل وپنج روزازتاریخ صدورچک مطالبه شود. اگردارنده چک درظرف مواعد مذکوره در این ماده پرداخت وجه آن را مطالبه نکند دیگری دعوی اوبرعلیه ظهرنویس مسموع نخواهد بود واگروجه چک به سببی که مربوط به محال علیه است ازبین برود دعوی دارنده چک برعلیه صادرکننده نیزدرمحکمه مسموع نیست.

ماده ۳۱۶: کسی که وجه چک را دریافت می کند باید ظهرآن را امضاءیا مهرنماید اگرچه چک دروجه حامل باشد.

مقررات راجعه به چک هائی که درایران صادرشده است درمورد چکهائی که ازخارجه صادرشده وبایددرایران پرداخته شودنیزرعایت خواهدشد لیکن مهلتی که درظرف آن دارنده چک می‌تواندوجه چک رامطالبه کندچهارماه ازتاریخ صدوراست.

دعاوی راجعه به برات وفته طلب وچک که ازطرف تجاریا برای امور تجارتی صادرشده پس ازانقضای پنج سال ازتاریخ صدوراعتراضنامه ویا آخرین تعقیب قضائی درمحاکم مسموع نخواهد بود مگر اینکه درظرف این مدت رسما اقراربدین واقع شده باشد که در این صورت مبداءمرورزمان ازتاریخ اقرارمحسوب است. درصورت عدم اعتراض مدت مرورزمان ازتاریخ انقضاءمهلت اعتراض شروع می‌شود. تبصره مفاد این ماده درمورد بروات وچک وفته طلبهائی که قبل ازتاریخ اجرای قانون تجارت مصوب ۲۵ دلو۱۳۰۳و ۱۲فروردین و ۱۲خرداد ۱۳۰۴صادرشده است قابل اجراءنبوده واین اسناد ازحیث مرورزمان تابع مقررات مربوطه مرورزمان راجع به اموال منقوله است.

اگروجه برات یافته طلب یا چک رانتوان به واسطه حصول مرورزمان پنح سال مطالبه کرد دارنده برات یافته طلب یا چک می‌تواند تا حصول مرورزمان اموال منقوله وجه آن را ازکسی که به ضرراواستفاده بلاجهت کرده است مطالبه نماید. تبصره حکم فوق درموردی نیزجاری است که برات یافته طلب یا چک یکی ازشرایط اساسی مقرردر این قانون را فاقد باشد.

دارنده هرسند دروجه حامل مالک وبرای مطالبه وجه آن محق محسوب می‌شود مگردرصورت ثبوت خلاف معذلک اگرمقامات صلاحیتدارقضائی یا پلیس تادیه وجه آن سند را منع کند تادیه وجه به حامل مدیون را نسبت به شخص ثالثی که ممکنست سند متعلق به اوباشد بری نخواهد کرد.

ماده ۳۲۱: جزدرموردی که حکم بطلان سند صادرشده مدیون سند دروجه حامل مکلف به تادیه نیست مگردرمقابل اخذ سند.

درصورت گم شدن سند دروجه حامل که دارای ورقه های کوپن یا دارای ضمیمه ای برای تجدیداوراق کوپن باشد و همچنین درصورت گم شدن سند دروجه حامل که خود سند به دارنده آن حق میدهد ربح یا منفعتی را مرتبا دریافت کند برای اصدارحکم بطلان مطابق مقررات ذیل عمل خواهد شد.

ماده ۳۲۳: مدعی باید درمحکمه محل اقامت مدیون معلوم نماید سند درتصرف اوبوده وفعلا گم شده است اگرمدعی فقط اوراق کوپن یا ضمیمه مربوط به سند خود را گم کرده باشد ابرازخود سند کافیست.

اگرمحکمه ادعای مدعی را بنا براوضاع واحوال قابل اعتماد دانست باید بوسیله اعلان درجرایدبه دارنده مجهول سند اخطارکندهرگاه ازتاریخ انتشاراولین اعلان تا سه سال سند را ابرازننمود حکم بطلان آن صادرخواهد شد محکمه می‌تواند لدی الاقتضاءمدتی بیش ازسه سال تعیین کند.

ماده ۳۲۵: به تقاضای مدعی محکمه می‌تواند به مدیون قدغن کند که وجه سند را به کسی نپردازد مگرپس ازگرفتن ضامن یا تامینی که محکمه تصویب نماید.

ماده ۳۲۶: درمورد گم شدن اوراق کوپن هائی که درضمن جریان دعوی لازم التادیه می‌شود به ترتیب مقرردرمواد ۳۳۲و ۳۳۳عمل خواهد شد.

ماده ۳۲۷: اخطارمذکوردر

ماده ۳۲۴: باید سه دفعه درمجله رسمی منتشرشود.محکمه می‌تواند بعلاوه علان درجراید دیگررا نیزمقرردارد.

ماده ۳۲۸: اگرپس ازاعلان فوق سند مفقود ابرازشود محکمه به مدعی مهلت متناسبی داده واخطارخواهد کرد که هرگاه تا انقضای مهلت دعوی خود را تعقیب ودلائل خود را اظهارنکند محکوم شده وسند به ابرازکننده آن مسترد خواهد گردید.

ماده ۳۲۹: اگردرظرف مدتی که مطابق

ماده ۳۲۴: مقررواعلان سند ابرازنگردد محکمه حکم بطلان آن را صادرخواهد نمود.

ماده ۳۳۰: ابطال سند فورب ه وسیله درج درمجله رسمی وهروسیله دیگری که محکمه مقتضی بداند به اطلاع عموم خواهد رسید.

ماده ۳۳۱: پس ازصدورحکم ابطال مدعی حق دارد تقاضا کند بخرج اوسند جدید یالدی الاقتضاءاوراق کوپن تازه به اوبدهند اگرسندحال شده باشد مدعی حق تقاضای تادیه خواهدداشت.

هرگاه سندگم شده ازاسنادمذکوردرماده ۳۲۲نباشدبه ترتیب ذیل رفتارخواهدشد- محکمه درصورتی که ادعای مدعی سبق تصرف وگم کردن سند را قابل اعتماد دید حکم می دهد مدیون وجه سند را فورا درصورتی که حال باشدوپس ازانقضاءاجل درصورت موجل بودنبه صندوق عدلیه بسپارد.

ماده ۳۳۳: اگرقبل ازانقضای مدت مرورزمانی که وجه سند مفقود پس از آن مدت قابل مطالبه نیست سند ابرازشد مطابق

ماده ۳۲۸: رفتاروالا وجهی که درصندوق عدلیه امانت گذاشته شده به مدعی داده می‌شود.

ماده ۳۳۴: مقررات این باب شامل اسکناس نیست.

باب ششم دلالی

فصل اول کلیات

ماده ۳۳۵: دلال کسی است که درمقابل اجرت واسطه انجام معاملاتی شده یا برای کسی که میخواهد معاملاتی نماید طرف معامله پیدا میکند.اصولا قرارداد دلالی تابع مقررات راجع به وکالت است.

ماده ۳۳۶: دلال می‌تواند دررشته های مختلف دلالی نموده وشخصا نیزتجارت کند.

ماده ۳۳۷: دلال باید درنهایت صحت واوروی صداقت طرفین معامله را ازجزئیات راجعه به معاملات مطلع سازدولواینکه دلالی را فقط برای یکی ازطرفین بکند دلال درمقابل هریک ازطرفین مسئول تقلب وتقصیرات خود می‌باشد.

ماده ۳۳۸: دلال نمی‌تواند عوض یکی ازطرفین معامله قبض وجه یا تادیه دین نماید ویا آنکه تعهدات آنها را بموقع اجراءگذارد مگر اینکه اجازه نامه مخصوصی داشته باشد.

ماده ۳۳۹: دلال مسئول تمام اشیاءواسنادی است که درضمن معاملات به اوداده شده مگر اینکه ثابت نماید که ضایع یا تلف شدن اشیاءیا اسناد مزبورمربوط به شحص اونبوده است.

ماده ۳۴۰: درموردی که فروش ازروی نمونه باشد دلال باید نمونه مال التجاره را تا موقع ختم معامله نگاه بدارد مگر اینکه طرفین معامله اورا از این قید معاف دارند.

ماده ۳۴۱: دلال می‌تواند درزمان واحد برای چند آمردریک رشته یا رشته های مختلف دلالی کند ولی در این صورت باید آمرین را از این ترتیب واموردیگری که ممکن است موجب تغییررای آنها شود مطلع نماید.

هرگاه معامله به توسط دلال واقع ونوشتجات واسنادی راجع به آن معامله بین طرفین به توسط اورد وبدل شود درصورتی که امضاها راجع به اشخاصی باشد که به توسط اومعامله را کرده اند دلال ضامن صحت واعتبارامضاهای نوشتجات واسناد مزبوراست.

ماده ۳۴۳: دلال ضامن اعتباراشخاصی که برای آنها دلالی می کند وضامن اجرای معاملاتی که به توسط اومی‌شود نیست.

ماده ۳۴۴: دلال درخصوص ارزش یا جنس مال التجاره ای که مورد معامله بوده مسئول نیست مگر اینکه ثابت شود تقصیرازجانب اوبوده.

ماده ۳۴۵: هرگاه طرفین معامله یا یکی از آنها به اعتبارتعهد شخص دلال معامله نمود دلال ضامن معامله است.

ماده ۳۴۶: درصورتی که دلال درنفس معامله منتفع یا سهیم باشد باید به طرفی که این نکته را نمی داند اطلاع دهد والا مسئول خسارات وارده بوده وبعلاوه به پانصد تا سه هزارریال جزای نقدی محکوم خواهد شد.

ماده ۳۴۷: درصورتی که دلال درمعامله سهیم باشد با آمرخود متضامنا مسئول اجرای تعهد خواهد بود.

فصل دوم اجرت دلال ومخارج

ماده ۳۴۸: دلال نمی‌تواند حق دلالی را مطالبه کند مگردرصورتی که معامله به راهنمائی یا وساطت اوتمام شده باشد.

اگردلال برخلاف وظیفه خود نسبت به کسی که به اوماموریت داده بنفع طرف دیگرمعامله اقدام نمایدویا برخلاف عرف تجارتی محل ازطرف مزبوروجهی دریافت ویا وعده وجهی را قبول کند مستحق اجرت ومخارجی که کرده نخواهد بود.بعلاوه محکوم به مجازات مقرربرای خیانت درامانت خواهد شد.

ماده ۳۵۰: هرگاه معامله مشروط به شرط تعلیقی باشد دلال پس ازحصول شرط مستحق اجرت خواهد بود.

ماده ۳۵۱: اگرشرط شده باشد مخارجی که دلال می کند به اوداده شود دلال مستحق اخذ مخارج خواهد بود ولوآنکه معامله سرنگیرد. همین ترتیب درموردی نیزجاری است که عرف تجارتی محل به پرداخت مخارجی که دلال کرده حکم کند.

ماده ۳۵۲: درصورتی که معامله به رضایت طرفین با به واسطه یکی ازخیارات قانونی فسخ بشود حق مطالبه دلالی ازدلال سلب نمی‌شود مشروط براینکه فسخ معامله مستند به دلال نباشد.

ماده ۳۵۳: دلالی معاملاتت ممنوعه اجرت ندارد. مواد۳۵۴و۳۵۵ با توجه به

ماده ۱۳: قانون دلالان مصوب سال۱۳۱۷وآئین نامه دلالان معاملات ملکی مصوب سال ۱۳۱۹با اصلاحیه های بعدینسخ گردید

هردلال باید دفتری داشته وکلیه معاملاتی را که به دلالی اوانجام گرفته به ترتیب ذیل در آن ثبت نماید- ۱ اسم متعاملین ۲ مالی که موضوع معامله است. ۳ نوع معامله. ۴ شرایط معامله با تشخیص به اینکه تسلیم موضوع معامله فوری است یا به وعده است. ۵ عوض مالی که باید پرداخته شود وتشخیص اینکه فوری است یا به وعده است وجه نقد است یا مال التجاره یا برات درصورتی که برات باشد به رویت است یا به وعده. ۶ امضاءطرفین معامله مطابق مقررات نظام نامه وزارت عدلیه.دفتردلالی تابع کلیه مقررات راجع به دفترتجارتی است.

باب هفتم حق‌العمل‌کاری(کمیسیون)

ماده ۳۵۷: حق‌العمل‌کارکسی است که به اسم خود ولی به حساب دیگری(آمر)معاملاتی کرده ودرمقابل حق العملی دریافت می دارد.

ماده ۳۵۸: جزدرمواردی که بموجب مواد ذیل استثناءشده مقررات راجعه به وکالت درحق‌العمل‌کاری نیزرعایت خواهد شد.

ماده ۳۵۹: حق‌العمل‌کارباید آمررا ازجریان اقدامات خود مستحضرداشته ومخصوصا درصورت انجام ماموریت این نکته را به فوریت به اواطلاع دهد.

ماده ۳۶۰: حق‌العمل‌کارمکلف به بیمه کردن اموالی که موضوع معامله است نیست مگر اینکه آمردستورداده باشد.

اگرمال التجاره ای که برای فروش نزد حق‌العمل‌کارارسال شده دارای عیوب ظاهری باشد حق‌العمل‌کارباید برای محفوظ داشتن حق رجوع برعلیه متصدی حمل ونقل وتعیین میزان خسارت بحری(آواری)به وسائل مقتضیه ومحافظت مال التجاره اقدامات لازمه بعمل آورده وآمررا ازاقدامات خود مستحضرکند والا مسئول خسارات ناشیه از این غفلت خواهد بود.

اگربیم فسادسریع مال التجاره ای رودکه نزدحق‌العمل‌کاربرای فروش ارسال شده حق‌العمل‌کارمی‌تواند وحتی درصورتی که منافع آمرایجاب کندمکلف است مال التجاره را با اطلاع مدعی العموم محلی که مال التجاره در آنجا است یا نماینده اوبه فروش برساند.

ماده ۳۶۳: اگرحق‌العمل‌کارمال التجاره را به کمترازحداقل قیمتی که آمرمعین کرده بفروش رساند مسئول تفاوت خواهد بود مگر اینکه ثابت نماید ازضرربیشتری احترازکرده وتحصیل اجازه آمردرموقع مقدورنبوده است.

ماده ۳۶۴: اگرحق‌العمل‌کارتقصیرکرده باشد باید ازعهده کلیه خساراتی نیزکه ازعدم رعایت دستورآمرناشی شده برآید.

ماده ۳۶۵: اگرحق‌العمل‌کارمال التجاره را به کمترازقیمتی که آمرمعین بخرد یا به بیشترازقیمتی که آمرتعیین نموده به فروش برساند حق استفاده ازتفاوت نداشته وباید آن را درحساب آمرمحسوب دارد.

ماده ۳۶۶: اگرحق‌العمل‌کاربدون رضایت آمرمالی را به نسیه بفروشد یا پیش قسطی دهد ضررهای ناشیه از آن متوجه خود اوخواهد بود معذلک اگرفروش نسیه داخل درعرف تجارتی محل باشد حق‌العمل‌کارماذون به آن محسوب می‌شود مگردرصورت دستورمخالف آمر.

ماده ۳۶۷: حق‌العمل‌کاردرمقابل آمرمسئول پرداخت وجوه ویا انجام سایرتعهدات طرف معامله نیست مگر اینکه مجازدرمعامله به اعتبارنبوده ویا شخصا ضمانت طرف معامله را کرده ویا عرف تجارتی بلد اورا مسئول قراردهد.

ماده ۳۶۸: مخارجی که حق‌العمل‌کارکرده وبرای انجام معامله ونفع آمرلازم بوده و همچنین هرمساعده که به نفع آمرداده باشد باید اصلا ومنفعه به حق‌العمل‌کارمسترد شود.حق‌العمل‌کارمی‌تواندمخارج انبارداری وحمل ونقل رانیزبه حساب آمرگذارد.

وقتی حق‌العمل‌کارمستحق حق العمل می‌شود که معامله اجراءشده ویا عدم اجرای آن مستند به فعل آمرباشد نسبت به اموری که درنتیجه علل دیگری انجام پذیرنشده حق‌العمل‌کاربرای اقدامات خود فقط مستحق اجرتی خواهد بود که عرف وعادت محل معین می نماید.

اگرحق‌العمل‌کارنادرستی کرده ومخصوصا موردی که به حساب آمرقیمتی علاوه برقیمت خرید ویا کمترازقیمت فروش محسوب دارد مستحق حق العمل نخواهد بود بعلاوه دردوصورت اخیرآمرمی‌تواند خود حق‌العمل‌کاررا خریداریا فروشنده محسوب کند. تبصره دستورفوق مانع ازاجرای مجازاتی که برای خیانت درامانت مقرراست نیست.

ماده ۳۷۱: حق‌العمل‌کاردرمقابل آمربرای وصول مطالبات خود ازاونسبت به اموالی که موضوع معامله بوده ویا نسبت به قیمتی که اخذ کرده حق حبس خواهد داشت.

اگرفروش مال ممکن نشده ویا آمرازاجازه فروش رجوع کرده ومال التجاره را بیش ازحد متعارف نزد حق‌العمل‌کاربگذارد حق‌العمل‌کارمی‌تواند آنرا با نظارت مدعی العموم بدایت محل یا نمایند اوبطریق مزایده به فروش برساند.اگرآمردرمحل نبوده ودر آنجا نماینده نیزنداشته باشد فروش بدون حضوراویا نماینده اوبعمل خواهد آمد ولی درهرحال قبلا باید به اواخطاریه رسمی ارسال گردد مگر اینکه اموال ازجمله اموال سریع الفساد باشد.

اگرحق‌العمل‌کارماموربه خرید یا فروش مال التجاره یا اسناد تجارتی یا سایراوراق بهاداری باشد که مظنه بورسی یا بازاری دارد می‌تواند چیزی را که ماموربه خرید آن بوده خود شخصا به عنوان فروشنده تسلیم بکند ویا چیزی را که ماموربه فروش آن بوده شخصا بعنوان خریدارنگاهدارد مگر اینکه آمردستورمخالفی داده باشد.

ماده ۳۷۴: درمورد ماده فوق حق‌العمل‌کارباید قیمت را برطبق مظنه بورسی یا نرخ بازاردرروزی که وکالت خود را انجام می دهد منظوردارد وحق خواهد داشت که هم حق العمل وهم مخارج عادیه حق‌العمل‌کاری را برداشت کند.

درهرموردی که حق‌العمل‌کارشخصا می‌تواند خریداریا فروشنده واقع شود اگرانجام معامله را به آمربدون تعیین طرف معامله اطلاع دهد خود طرف معامله محسوب خواهد شد.

اگرآمرازامرخود رجوع کرده وحق‌العمل‌کارقبل ازارسال خبرمعامله از این رجوع مستحضرگردد دیگرنمی‌تواند شخصا خریداریا فروشنده واقع شود.

متصدی حمل ونقل کسی است که درمقابل اجرت حمل اشیاءرا به عهده می گیرد.

قرارداد حمل ونقل تابع مقررات وکالت خواهد بود مگردرمواردی که ذیلا استثناءشده باشد.

ارسال کننده باید نکات ذیل را به اطلاع متصدی حمل ونقل برساند آدرس صحیح مرسل الیهمحل تسلیم مالعده عدل‌یا بسته وطرزعدل بندیوزن ومحتوی عدلهامدتی که مال باید در آن مدت تسلیم شود راهی را که حمل باید از آن را بعمل آیدقیمت اشیائی که گرانبها است خسارات ناشیه ازعدم تعیین نکات فوق ویا ازتعیین آنها به غلط متوجه ارسال کننده خواهد بود.