قانون مدنی و آیین دادرسی مدنی

هرگاه واقف براي اداره کردن موقوفه، ترتیب خاصی معین کرده با شد متولی باید به همان ترتیب رفتار کند و اگر ترتیبی قرار نداده باشد متولی باید راجع به تعمیر و اجاره و جمع آوري منافع و تقسیم آن بر مستحقین و حفظ موقوفه و غیره مثل وکیل امینی، عمل نماید.

متولی نمی‌تواند تولیت را به دیگري تفویض کند مگر آن که واقف در ضمن وقف به او اذن داده باشد ولی اگر در ضمن وقف شرط مباشرت نشده باشد می‌تواند وکیل بگیرد.

جایز است واقف از منافع موقوفه سهمی براي عمل متولی قرار دهد و اگر حق التولیه معین نشده باشد متولی مستحق اجرت المثل عمل است .

،بعد از آن که منافع موقوفه صه حاصل، و ح ي هر یک از موقوف علیهم معین شد، موقوف علیه می‌تواند حصه ي خود را تصرف کند اگر چه متولی اذن نداده باشد مگر این که واقف، اذن در تصرف را شرط کرده باشد.

در صورتی که واقف ترتیبی قرار نداده باشد، مخارج تعمیر و اصلاح موقوفه و اموري که براي ت حصیل منفعت لازم است بر حق موقوف علیهم، مقدم خواهد بود.

واقف می‌تواند شرط کند که منافع موقوفه مابین موقوف علیهم به تساوي تقسیم شود یا به تفاوت و یا این که اختیار به متولی یا شخص دیگري بدهد که هر نحو مصلحت می داند تقسیم کند.

بیع وقف در صورتی که خراب شود یا خوف آن باشد که منجر به خرابی گردد به طوري که انتفاع از آن ممکن نباشد در صورتی جایز است که عمران آن متعذر باشد یا کسی براي عمران آن حاضر نشود.

هر گاه بعض موقوفه خراب یا مشرف به خرابی گردد به طوریکه انتفاع از آن ممکن نباشد، همان بعض، ف روخته می‌شود مگر این که خرابی بعض، سبب سلب انتفاع قسمتی که باقی مانده است بشود، در این صورت تمام فروخته می‌شود.

عین موقوفه در مورد جواز بیع، به اقرب به غرض واقف تبدیل می‌شود.

در موارد ذیل منافع موقوفات عامه صرف بریات عمومیه خواهد شد: ۱- در صورتی که منافع موقوفه، مجهول المصرف باشد مگر این که قدر متیقنی در بین باشد. ۲- در صورتی که صرف منافع موقوفه در مورد خاصی که واقف معین کرده است، متعذر باشد.

هر کس می‌تواند با رعایت قوانین و نظامات راجعه به هر ی ک از مباحات، از آن ها استفاده نماید.

ارتفاق، حقی است براي شخص، در ملک دیگري .

صاحبان املاك می‌توانند در ملک خود ه ر حقی را که بخواهند نسبت به دیگري قرار دهند در این صورت ، کیفیت استحقاق، تابع قرارداد و عقدي است که مطابق آن، حق داده شده است .

هر گاه زمین یا خانه ي کسی مجراي فاضلاب یا آب باران زمین یا خانه ي دیگري بوده است صاحب آن خانه یا زمین نمی‌تواند جلوگیري از آن کند مگر در صورتی که عدم استحقاق او معلوم شود.

چشمه ي واقعه در زمین کسی، محکوم به ملکیت صاحب زمین است مگر این که دیگري نسبت به آن چشمه عیناً یا انتفاعاً حقی داشته باشد.

هر گاه کسی از قدیم در خانه یا ملک دیگري مجراي آب به ملک خود یا حق مرور داشته، صاحب خانه یا ملک نمی‌تواند مانع آب بردن یا عبور او از ملک خود شود و همچنین است سایر حقوق از قبیل حق داشتن در و شبکه و ناودان و حق شرب و غیره .

،اگر کسی حق عبور در ملک غیر ندارد ولی صاحب ملک اذن داده باشد که از ملک او عبور کنند هر وقت ب خواهد می‌تواند از اذن خود رجوع کرده و مانع عبور او بشود و همچنین است سایر ارتفاقات .

هیچ کس حق ندارد ناودان خود را به طرف ملک دیگري بگذارد یا آب باران از بام خود به بام یا ملک همسایه جاري کند و یا برف بریزد مگر به اذن او.

اگر مجراي آب شخصی ، در خانه ي دیگري باشد و در مجري خرابی به هم رسد به نحوي که عبور آب موجب خسارت خانه شود مالک خانه حق ندارد صاحب مجري را به تعمیر مجري اجبار کند بلکه خود او باید دفع ضرر از خود نماید چنان چه اگر خرابی مجري مانع عبور آب شود مالک خانه ملزم نیست که مجري را تعم یر کند بلکه صاحب حق باید خود رفع مانع کند در این صورت براي تعمیر مجري می‌تواند داخل خانه یا زمین شود ولیکن بدون ضرورت حق ورود ندارد مگر به اذن صاحب ملک .

هرگاه کسی از آبی که ملک دیگري است به نحوي از انحا، حق انتفاع داشته باشد، از قبیل دایر کردن آس یا و امثال آن، صاحب آن نمی‌تواند مجري را تغییر دهد به نحوي که مانع از استفاده ي حق دیگري باشد.

هر گاه ملکی کلاً یا جزئاً به کسی منتقل شود و براي آن ملک حق الارتفاقی در ملک دیگر یا در جزء دیگر همان ملک موجود باشد آن حق به حال خود باقی می ماند مگر ا ین که خلاف آن تصریح شده باشد.

هر گاه شرکاي ملکی، داراي حقوق و منافعی باشند و آن ملک مابین شرکا تقسیم شود هر کدام از آن ها به قدر حصه، مالک آن حقوق و منافع خواهد بود مثل این که اگر ملکی داراي حق عبور در ملک غیر بوده و آن ملک که داراي حق است بین چند نفر تقسیم شود هر یک از آن ها حق عبور از همان محلی که سابقاً حق داشته است خواهد داشت .

حق الارتفاق مستلزم وسایل انتفاع از آن حق نیز خواهد بود مثل این که اگر کسی حق شرب از چشمه یا حوض یا آب انبار غیر دارد حق عبور تا آن چشمه یا حوض و آب انبار هم برا ي برداشتن آب دارد.

کسی که حق الارتفاق در ملک غیر دارد مخارجی که براي تمتع از آن حق، لازم شود به عهده ي صاحب حق می‌باشد مگر این که بین او و صاحب ملک، بر خلاف آن، قراري داده شده باشد.

مالک ملکی که مورد حق الارتفاق غیر است نمی‌تواند در ملک خ ود تصرفاتی نماید که باعث تضییع یا تعطیل حق مزبور باشد مگر با اجازه ي صاحب حق .

تصرفات صاحب حق در ملک غیر که متعلق حق اوست باید به اندازه اي باشد که قرار داده اند و یا به مقدار متعارف و آن چه ضرورت انتفاع، اقتضا می کند.

در تمام مواردي که ا نتفاع کسی از ملک دیگري به موجب اذن محض باشد مالک می‌تواند هر وقت بخواهد از اذن خود رجوع کند مگر این که مانع قانونی موجود باشد.

دیواري که مابین دو ملک واقع است مشترك مابین صاحب آن دو ملک محسوب می‌شود مگر این که قرینه یا دلیلی بر خلاف آن موجود باشد.

بنا، به طور ترصیف و وضع سرتیر از جمله قرائن است که دلالت بر تصرف و اختصاص می کند.

،هرگاه از دو طرف، بنا متصل به دیوار، به طور ترصیف باشد و یا از هر دو طرف به روي دیوار سرتیر گذاشته ش ده باشد آن دیوار محکوم به اشتراك است مگر این که خلاف آن ثابت شود.

هرگاه قرائن اختصاصی فقط از یک طرف باشد تمام دیوار محکوم به ملکیت صاحب آن طرف خواهد بود مگر این که خلافش ثابت شود.

مخارج دیوار مشترك بر عهده ي کسانی است که در آن شرکت دارند.

هیچ یک از شرکا نمی‌تواند دیگري را اجبار بر بنا و تعمیر دیوار مشترك نماید مگر این که دفع ضرر به نحو دیگري ممکن نباشد.

در صورتی که دیوار مشترك خراب شود و احد شریکین از تجدید بنا و اجازه ي تصرف در مبناي مشترك امتناع نماید شریک دیگر می‌تواند در حصه خاص خود تجدید بناي دیوار را کند.

هر گاه احد شرکا، راضی به تصرف دیگري در مبنا باشد ولی از تحمل مخارج مضایقه نماید شریک دیگر می‌تواند بناي دیوار را تجدید کند و در این صورت اگر بناي جدید با مصالح مشترك ساخته شود، دیوار مشترك خواهد بود والا مخ تص به شریکی است که بنا را تجدید کرده است .

اگر یکی از دو شریک، دیوار مشترك را خراب کند در صورتی که خراب کردن آن لازم نبوده، باید آن که خراب کرده مجدداً آن را بنا کند.

هیچ یک از دو شریک حق ندارد دیوار مشترك را بالا ببرد یا روي آن، بنا یا س رتیري بگذارد یا دریچه و رف باز کند یا هر نوع تصرفی نماید مگر به اذن شریک دیگر.

هر یک از شرکا بر روي دیوار مشترك سرتیر داشته باشد نمی‌تواند بدون رضاي شریک دیگر تیرها را از جاي خود تغییر دهد و به جاي دیگر از دیوار بگذارد.

اگر صاحب دیوار ب ه همسایه اذن دهد که بر روي دیوار او سرتیري بگذارد یا روي آن بنا کند، هر وقت بخواهد می‌تواند از اذن خود رجوع کند مگر این که به وجه ملزمی این حق را از خود سلب کرده باشد.

هر گاه کسی به اذن صاحب دیوار، بر روي دیوار، سرتیري گذارده باشد و بعد آن را بردا رد نمی‌تواند مجدداً بگذارد مگر به اذن جدید از صاحب دیوار و همچنین است سایر تصرفات .